Dù trí tuệ nhân tạo (AI) đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong môi trường làm việc, niềm tin và sự tự tin về công nghệ của người lao động toàn cầu lại có dấu hiệu đi xuống. Khoảng cách giữa tốc độ chuyển đổi công nghệ và khả năng đào tạo, hỗ trợ thích nghi đang tạo ra áp lực lớn về tâm lý, kỹ năng và lựa chọn nghề nghiệp.

AI được ứng dụng nhanh, nhưng người lao động ngày càng bất an

Công ty TNHH Manpower Việt Nam (ManpowerGroup – TP Hà Nội) vừa công bố Báo cáo Mức độ hài lòng của người lao động năm 2026, phản ánh một nghịch lý đáng chú ý trên thị trường lao động toàn cầu: AI phát triển nhanh hơn bao giờ hết, trong khi mức độ tự tin công nghệ của người lao động lại suy giảm rõ rệt.

Theo báo cáo, 45% người lao động hiện nay thường xuyên sử dụng AI trong công việc, tăng 13 điểm phần trăm so với năm 2025. Tuy nhiên, trái ngược với xu hướng ứng dụng, mức độ tự tin về công nghệ lại giảm tới 18%. Đáng chú ý, năm 2026 cũng là lần đầu tiên sau ba năm liên tiếp, chỉ số tự tin nghề nghiệp của người lao động đi xuống, kéo theo mức độ hài lòng chung giảm còn 67%.

Tự tin hiện tại, lo lắng tương lai

Kết quả khảo sát cho thấy người lao động đang rơi vào trạng thái “hai mặt”: tự tin với công việc hiện tại nhưng bất an về tương lai. Có tới 89% người lao động tin rằng họ đủ kỹ năng để đảm nhiệm tốt vai trò đang làm, song 43% lo ngại công việc của mình có thể bị thay thế bởi tự động hóa trong vòng hai năm tới, tăng 5 điểm phần trăm so với năm trước.

Tâm lý này thúc đẩy xu hướng “job hugging” – gắn bó với công việc hiện tại để tìm kiếm sự ổn định. Theo đó, 64% người lao động cho biết họ có ý định tiếp tục ở lại nơi làm việc hiện tại, thay vì mạo hiểm dịch chuyển trong bối cảnh công nghệ thay đổi quá nhanh.

Khoảng trống đào tạo – nguyên nhân cốt lõi làm suy giảm niềm tin

Một trong những nguyên nhân cốt lõi của sự sụt giảm niềm tin nằm ở khoảng trống đào tạo và hỗ trợ phát triển kỹ năng. Khảo sát cho thấy 56% người lao động toàn cầu không được tham gia bất kỳ khóa đào tạo nào trong thời gian gần đây, trong khi 57% cho biết họ không có cơ hội được dẫn dắt bởi một người có kinh nghiệm (mentor).

Khi AI ngày càng thâm nhập sâu vào công việc hằng ngày, việc thiếu các chương trình đào tạo bài bản và lộ trình phát triển rõ ràng khiến nhiều người lao động cảm thấy bị bỏ lại phía sau, dù họ đang trực tiếp sử dụng công nghệ mới. Điều này làm gia tăng cảm giác bất an, thay vì củng cố sự tự tin về kỹ năng tương lai.

Theo bà Becky Frankiewicz, Chủ tịch kiêm Giám đốc Chiến lược ManpowerGroup, sự phát triển nhanh của AI đang đặt doanh nghiệp trước nhiệm vụ kép: vừa đảm bảo hiệu quả vận hành hiện tại, vừa chuẩn bị năng lực cho tương lai. Bà nhấn mạnh, không thể kỳ vọng người lao động chuyển đổi thành công nếu bỏ qua sức khỏe thể chất và tinh thần của họ.

Áp lực tinh thần và tài chính ngày càng gia tăng

Không chỉ chịu áp lực về kỹ năng, người lao động còn đối mặt với gánh nặng lớn về sức khỏe tinh thần. Gần 63% người lao động cho biết họ thường xuyên rơi vào tình trạng kiệt sức (burnout), chủ yếu do căng thẳng kéo dài (28%) và khối lượng công việc quá lớn (24%).

Song song đó, áp lực tài chính cũng là yếu tố khiến người lao động ngại dịch chuyển. Có tới 50% lực lượng lao động đang tìm cách gia tăng thu nhập, trong đó tỷ lệ ở thế hệ Z lên tới 68%. Với nhóm lao động trẻ, “job hugging” không chỉ là lựa chọn an toàn về nghề nghiệp mà còn là giải pháp phòng vệ về tài chính trong bối cảnh kinh tế và công nghệ nhiều biến động.

Sự khác biệt rõ nét giữa các thị trường lao động

Báo cáo của ManpowerGroup cũng ghi nhận sự chênh lệch lớn về mức độ hài lòng giữa các quốc gia. Ấn Độ dẫn đầu toàn cầu với mức độ hài lòng 77%, đồng thời có tỷ lệ sử dụng AI trong công việc cao tương đương. Ngược lại, Nhật Bản ghi nhận mức độ hài lòng thấp nhất, chỉ 48%, phản ánh những thách thức của một thị trường lao động già hóa và áp lực công việc kéo dài.