[tintuc]

1.000 doanh nghiệp AI Trung Quốc đang hoạt động ra sao?

Hệ sinh thái AI Trung Quốc không chỉ bùng nổ về số lượng mà còn được quản lý theo cơ chế đặc thù, tạo nên một “bản đồ AI” hiếm có trên thế giới. Với hơn 1.000 doanh nghiệp và mô hình AI được đăng ký, Trung Quốc đang cho thấy cách công nghệ, quyền lực nhà nước và thị trường đan xen chặt chẽ trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo toàn cầu.

DeepSeek chỉ là phần nổi của tảng băng AI Trung Quốc

Sự xuất hiện của DeepSeek khiến thế giới chú ý đến AI Trung Quốc, nhưng trên thực tế, đây chỉ là một trong hàng nghìn công cụ AI tạo sinh được ra mắt từ năm 2023. Tất cả các mô hình này đều được lưu trữ trong kho đăng ký thuật toán công khai do chính phủ quản lý.

Theo quy định, mọi công cụ AI có khả năng ảnh hưởng đến dư luận hoặc huy động xã hội đều phải đăng ký với Cơ quan Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (CAC). Đây là nền tảng dữ liệu hiếm hoi giúp quan sát toàn cảnh hệ sinh thái AI của một quốc gia.

Cơ chế quản lý AI đặc thù của Trung Quốc

Để được cấp phép, doanh nghiệp AI phải chứng minh sản phẩm đã có biện pháp phòng ngừa 31 nhóm rủi ro, đồng thời trải qua quy trình xét duyệt hai cấp:

• CAC địa phương thẩm định hồ sơ

• CAC trung ương phê duyệt cuối cùng

Chỉ khi vượt qua quy trình này, sản phẩm AI mới được công bố chính thức.

Cách tiếp cận này khác biệt rõ rệt so với EU – nơi đang xây dựng một khung pháp lý AI thống nhất – và Mỹ, nơi chưa có cơ quan quản lý AI tập trung cấp quốc gia.

Bản đồ AI Trung Quốc: tập trung ở các trung tâm công nghệ

Dữ liệu CAC cho thấy gần 80% mô hình AI tạo sinh tập trung quanh các trung tâm công nghệ lớn như:

• Bắc Kinh

• Thâm Quyến

• Thượng Hải

• Hàng Châu

Tuy nhiên, đổi mới AI không chỉ giới hạn ở các thành phố ven biển. Các địa phương khác cũng nổi lên với vai trò riêng:

• Trùng Khánh: trung tâm sản xuất và logistics AI

• Hợp Phì: “thung lũng giọng nói” với iFlyTek

• Quý Châu, Nội Mông: AI cho trung tâm dữ liệu, khai khoáng, nông nghiệp

Hệ sinh thái AI vận hành như mạng lưới

Theo dữ liệu Trivium, khoảng 22% hồ sơ AI có liên hệ với nhà nước, thường hợp tác với các tập đoàn công nghệ lớn. Ví dụ, PetroChina hợp tác với Huawei và iFlyTek để phát triển ứng dụng AI cho ngành dầu khí.

Doanh nghiệp nước ngoài chỉ chiếm khoảng 0,5% số mô hình được đăng ký – cho thấy mức độ “nội địa hóa” rất cao của thị trường AI Trung Quốc.

Theo Wired, hơn một nửa thuật toán được đăng ký thuộc nhóm AI liên ngành, từ mô hình nền tảng đến công cụ tạo nội dung và ứng dụng đa phương tiện.

Cuộc đua mô hình nền tảng chưa ngã ngũ

Khác với Mỹ – nơi OpenAI và Anthropic thống trị thị trường – Trung Quốc có hệ sinh thái AI nền tảng đa dạng. Tuy nhiên, chi phí phát triển ngày càng cao đang thúc đẩy quá trình hợp nhất, với nhóm “Lục hổ AI” gồm:

• Moonshot

• MiniMax

• Zhipu

• Baichuan

• 0.1AI

• Stepfun

Các công ty này được hậu thuẫn bởi Alibaba và Tencent, trong khi Doubao của ByteDance đang dẫn đầu mảng chatbot, nhưng lợi thế chưa bền vững.

Startup AI Trung Quốc bùng nổ ở lĩnh vực ngách

Bên cạnh cuộc đua mô hình nền tảng, làn sóng startup AI Trung Quốc đang phát triển mạnh ở các lĩnh vực chuyên biệt như:

• Giáo dục (Squirrel AI)

• Y tế (AI Kanshe)

• Carbon (Zhongtan Puhui)

• Robot và giải trí

Chiến lược “AI theo ngành” giúp startup Trung Quốc mở rộng nhanh mà không cần cạnh tranh trực tiếp với các mô hình nền tảng.

Chiến lược vươn ra toàn cầu

Xu hướng “chuhai” – vươn ra nước ngoài – đang trở thành chiến lược lớn của doanh nghiệp AI Trung Quốc nhằm tìm thị trường mới. Hiện Trung Quốc tạo ra khoảng 1/4 trong top 100 sản phẩm AI có doanh thu cao nhất thế giới, phần lớn nhắm tới thị trường quốc tế.

Để giảm rủi ro địa chính trị, nhiều công ty công nghệ Trung Quốc đang “ẩn danh quốc gia”, tuyển nhân sự quốc tế hoặc chuyển trụ sở ra nước ngoài. Ví dụ, Butterfly Effect – công ty phát triển AI agent Manus – đã chuyển sang Singapore sau khi Mỹ siết xuất khẩu chip Nvidia.

AI Trung Quốc: số lượng lớn, chiến lược khác biệt

Hệ sinh thái AI Trung Quốc đang phát triển theo cách riêng:

• Quản lý chặt nhưng linh hoạt

• Đa dạng mô hình và ứng dụng

• Mở rộng ra thị trường toàn cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh AI ngày càng khốc liệt, câu hỏi đặt ra là liệu Trung Quốc có thể chuyển lợi thế về số lượng thành đột phá công nghệ mang tính nền tảng hay không.

[/tintuc]